Κάποτε λέγαμε «αν δεν το δω, δεν το πιστεύω».
Ίσως χρειαστεί σύντομα να αλλάξουμε τη φράση.
Γιατί πλέον ακόμη κι αν το δεις, μπορεί να μην έχει συμβεί ποτέ.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήρθε αυτή την εβδομάδα από την Αιτωλοακαρνανία, όταν στην πρωινή εκπομπή «Καλημέρα Ελλάδα» του ΑΝΤ1 προβλήθηκε φωτογραφία που είχε στείλει τηλεθεατής και εμφάνιζε πρατήριο στην περιοχή του Ευηνοχωρίου με τη βενζίνη και το diesel πάνω από τα 3 ευρώ το λίτρο.
Οι παρουσιαστές από την πρώτη στιγμή εμφανίστηκαν δύσπιστοι και αναρωτήθηκαν εάν πρόκειται για πλάκα ή για εικόνα που έχει αλλοιωθεί με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Τελικά, οι εξωπραγματικές τιμές δεν ήταν πραγματικές.
Η υπόθεση θα μπορούσε να τελειώνει εδώ ως μία ακόμη διαδικτυακή φάρσα.
Στην πραγματικότητα όμως ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση.
Το AI έκανε τα fake προσβάσιμα σε όλους
Η παραποίηση φωτογραφιών ασφαλώς δεν ανακαλύφθηκε μαζί με το ChatGPT και τα σύγχρονα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης.
Υπήρχε εδώ και δεκαετίες.
Η μεγάλη διαφορά είναι ότι παλαιότερα απαιτούνταν γνώσεις, κατάλληλο λογισμικό και αρκετός χρόνος.
Σήμερα το τεχνικό εμπόδιο έχει σχεδόν εξαφανιστεί.
Ένας απλός χρήστης μπορεί να ζητήσει από ένα εργαλείο AI να αλλάξει έναν αριθμό, μια πινακίδα ή ολόκληρο το περιβάλλον μιας φωτογραφίας.
Μπορεί να δημιουργήσει άνθρωπο που δεν υπάρχει.
Μπορεί να φτιάξει φωνή που μοιάζει με κάποιου άλλου.
Μπορεί ακόμη να δημιουργήσει βίντεο γεγονότων που δεν συνέβησαν ποτέ.
Ακριβώς γι’ αυτό η μεγάλη πρόκληση των επόμενων ετών δεν θα είναι η δημιουργία περιεχομένου.
Θα είναι η επαλήθευσή του.
Αν μπορεί να την «πατήσει» η τηλεόραση, τι γίνεται με όλους εμάς;
Το ενδιαφέρον της συγκεκριμένης ιστορίας είναι ότι το υλικό δεν έμεινε σε κάποιο obscure account κοινωνικού δικτύου.
Έφτασε σε τηλεοπτική εκπομπή πανελλαδικής εμβέλειας.
Και εδώ βρίσκεται η πραγματική προειδοποίηση.
Τα μέσα ενημέρωσης διαθέτουν δημοσιογράφους, παραγωγούς και διαδικασίες ελέγχου.
Ο μέσος χρήστης του Facebook που βλέπει μια φωτογραφία στο κινητό του για τρία δευτερόλεπτα δεν διαθέτει τίποτε από αυτά.
Αν κάτι είναι εντυπωσιακό, εξοργιστικό ή τρομακτικό, η πρώτη ανθρώπινη αντίδραση είναι συχνά να το μοιραστούμε.
Μέχρι να εμφανιστεί η διάψευση, η αρχική εικόνα μπορεί να έχει ήδη ταξιδέψει παντού.
Και εδώ εμφανίζεται μία από τις πιο επικίνδυνες ιδιότητες της παραπληροφόρησης: η διόρθωση συνήθως ταξιδεύει πιο αργά από το ψέμα.
Το αστείο σήμερα μπορεί αύριο να γίνει σοβαρό
Η συγκεκριμένη φωτογραφία μάλλον θα καταλήξει στην κατηγορία των harmless AI jokes.
Κανείς δεν χρειάζεται να πανικοβληθεί επειδή κάποιος πρόσθεσε ένα «3» μπροστά από την τιμή της βενζίνης.
Υπάρχει όμως και ένας πραγματικός επιχειρηματίας πίσω από την εικόνα.
Τι θα γινόταν εάν το fake δεν αφορούσε την τιμή αλλά, για παράδειγμα, κάποια δήθεν παρανομία της επιχείρησης;
Τι θα συνέβαινε αν κυκλοφορούσε ένα κατασκευασμένο βίντεο στο οποίο ένας άνθρωπος εμφανιζόταν να κάνει κάτι που δεν έκανε;
Πόσο εύκολο θα ήταν να αποκατασταθεί η φήμη του αφού το περιεχόμενο είχε ήδη γίνει viral;
Αυτά δεν είναι πλέον σενάρια επιστημονικής φαντασίας.
Είναι προβλήματα που θα πρέπει να μάθουμε να διαχειριζόμαστε.
Η νέα καθημερινότητα του διαδικτύου
Η κοινωνία χρειάστηκε χρόνια για να συνηθίσει ότι «ό,τι γράφεται στο internet δεν είναι απαραίτητα αλήθεια».
Τώρα πρέπει να μάθει κάτι ακόμη δυσκολότερο:
ό,τι βλέπουμε σε μια φωτογραφία ή σε ένα βίντεο επίσης δεν είναι απαραίτητα αλήθεια.
Θα υπάρξουν fake ατυχήματα.
Fake δηλώσεις.
Fake celebrities.
Fake προϊόντα.
Fake ειδήσεις.
Fake «ρεπορτάζ».
Και πιθανότατα θα υπάρξουν περιπτώσεις τόσο καλά κατασκευασμένες ώστε για αρκετό χρονικό διάστημα κανείς να μην είναι βέβαιος τι πραγματικά συνέβη.
Αυτό είναι ίσως το παράδοξο της νέας εποχής.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μάς δίνει απίστευτες δυνατότητες δημιουργίας, παραγωγικότητας και επικοινωνίας.
Ταυτόχρονα μας υποχρεώνει να γίνουμε περισσότερο δύσπιστοι απέναντι στην ίδια μας την όραση.
Στην περίπτωση του Ευηνοχωρίου το αποτέλεσμα ήταν μάλλον διασκεδαστικό.
Το AI «ανέβασε» τη βενζίνη στα 3 ευρώ και για λίγο έκανε πολλούς οδηγούς να αναρωτιούνται αν πρέπει να γεμίσουν το ρεζερβουάρ… πριν να είναι αργά.
Τέτοιες ιστορίες θα βλέπουμε όλο και συχνότερα.
Ας ελπίσουμε ότι θα συνεχίσουμε να γελάμε με τις περισσότερες.
